Ngày 24/3/2006, một DN thủy sản của Việt Nam ký hợp đồng bán hàng thủy sản cho DN của Nga. Điều kiện giao hàng là CIF Vladivostok, thanh toán bằng điện chuyển tiền bên mua sẽ thanh toán trước 60.000 USD trước khi hàng được bốc lên tàu và thanh toán nốt phần tiền còn lại trong 3 ngày làm việc sau khi nhận được vận đơn. Đến ngày 26/3/2006, DN Việt Nam đã yêu cầu DN của Nga thu xếp thanh toán trước bằng tiền mặt trước ngày 30/3/2006. DN Nga đã chuyển khoản tiền đặt cọc chuyển cho người bán và phía DN của Nga thông báo việc thanh toán phần tạm ứng còn lại sẽ được thực hiện vào ngày 29/3. Song, đại diện của bên bán hàng đã không tới nhận tiền tạm ứng, không trả lời fax của bên mua và cũng không thực hiện giao hàng cho bên mua. Vụ việc đã được đưa lên trọng tài với yêu cầu của nguyên đơn (DN của Nga) là: bị đơn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo hợp đồng, giao hàng cho nguyên đơn theo đúng hợp đồng. Phía nguyên đơn cũng yêu cầu trọng tài cho niêm phong số hàng theo hợp đồng tại kho của bị đơn, nhằm ngăn chặn tình trạng bị đơn bán hàng cho bên thứ ba.

Đây chỉ là một trong nhiều vụ tranh chấp đã được xử lý tại Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) thời gian qua. Theo luật sư Trần Hữu Huỳnh, Phó chủ tịch VIAC, trong năm 2007, VIAC đã nhận được 30 vụ kiện, thụ lý 25 vụ, tương đương năm 2006. Trong số đó, có tới 80% các vụ tranh chấp được xử lý liên quan tới các điều khoản của hợp đồng mua bán; các vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài chiếm phần lớn. Theo ông Nguyễn Minh Chí, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam: sở dĩ trong thời gian gần đây các vụ tranh chấp thương mại giữa các doanh nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp nước ngoài được xử lý tranh chấp bằng trọng tài chiếm số lượng ngày càng nhiều là do thời gian xử lý một vụ việc bằng hình thức trọng tài rất ngắn. Một vụ tranh chấp trị giá hàng triệu USD có khi chỉ được giải quyết trong vòng 3-4 tháng. Trong khi đó, nếu đưa ra toà án sẽ kéo dài hàng năm. Có như vậy là bởi một trong những yếu tố làm cho các vụ tranh chấp được xử lý nhanh là tính chất chung thẩm của quyết định trọng tài không có kháng cáo và các bên ngay lập tức phải thi hành các quyết định của trọng tài.Ông Jason Fry, Tổng thư ký Tòa án trọng tài quốc tế cho biết: phán quyết của trọng tài được quốc tế thừa nhận và thi hành ở nhiều quốc gia hơn so với quyết định của tòa án. Hiện đã có 150 quốc gia đã ký công ước New York về việc thực hiện các quyết định của trọng tài. Đây là một thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam khi đưa các vụ tranh chấp thương mại cho trọng tài xử lý, bởi trong thời gian qua có đến 60% các vụ tranh chấp thương mại của doanh nghiệp Việt Nam đều có yếu tố quốc tế. Ngoài ra, mức phí để giải quyết tranh chấp bằng trọng tài không quá cao. Một yếu tố nữa được coi là ưu điểm của việc xử lý tranh chấp bằng trọng tài là tính bí mật của vụ việc. Vì vậy, cho dù có xảy ra tranh chấp thì vụ việc cũng không ảnh hưởng tới uy tín của DN với các đối tác khác.

Tuy nhiên, trong thời gian qua phần lớn các doanh nghiệpkhi có tranh chấp thương mại vẫn thông qua tòa án để giải quyết. Có như vậy là do phần lớn các doanh nghiệpViệt Nam chưa nhận thứcđược hết những đặc thù của nền kinh tế thị trường và chưa có cái nhìn đầy đủ trong việc xử lý các tranh chấp. Bên cạnh đó, trong một thời gian dài, do thiếu khung pháp lý nên các quyết định trọng tài không được thực thi một cách tốt nhất, khiến doanh nghiệp phải nhờ đến tòa án khiến chi phí tăng và thời gian giải quyết kéo dài. Điều này làm nhiều doanh nghiệp nẩy sinh tâm lý đưa thẳng vụ việc đến tòa án giải quyết cho nhanh. Năm 2003, Nhà nước đã ban hành Pháp lệnh về trọng tàithương mại, nhưng do thời gian thực hiện chưa dài, doanh nghiệp chưa nhận thức được đầy đủ nên việc giải quyết các tranh chấp bằng hình thức này còn chưa nhiều.