Trọng tài thương mại là phương án hiệu quả nhất

Nói về lợi ích của việc lựa chọn trọng tài thương mại thay vì tòa kinh tế để xử các vụ tranh chấp thương mại và đầu tư, TS Nguyễn Minh Chí, Chủ tịch VIAC khẳng định: Đây là hình thức xử lý tranh chấp hợp lý và hiệu quả nhất, với 3 lý do. Thứ nhất, DN tiết kiệm được thời gian và chi phí. Một trong những yếu tố khiến vụ tranh chấp được xử lý nhanh là tính chung thẩm của quyết định trọng tài, không có kháng cáo và các bên ngay lập tức phải thi hành quyết định của trọng tài. Thứ hai, việc lựa chọn trọng tài để xử lý sẽ bảo đảm được tính bí mật của các điều khoản hợp đồng hoặc những vấn đề tranh chấp. Điều này rất thuận lợi cho DN. Thứ ba, phán quyết trọng tài được thừa nhận ở tầm quốc tế. Điều này đồng nghĩa với việc các tranh chấp có yếu tố nước ngoài thì hiệu lực của quyết định trọng tài sẽ rộng hơn.

Theo GS.TS Lê Hồng Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp), tranh chấp là hiện tượng khó tránh trong hoạt động thương mại, đầu tư vì có những yếu tố dẫn đến tranh chấp mà các bên không thể lường trước được khi ký kết hợp đồng. Tranh chấp có thể xảy ra từ nhiều nguyên nhân như: hệ thống pháp luật của mỗi nước khác nhau, phong tục, tập quán khác nhau; sự tắc trách trong việc soạn thảo hợp đồng… Một trong những yếu tố khiến cho trọng tài thương mại có nhiều lợi thế so với tòa án, đó là những quy tắc tố tụng của trọng tài thương mại tạo mọi điều kiện cho các bên thực hiện quyền tự quyết định, kể cả việc chọn quy tắc tố tụng, chọn luật áp dụng, chọn trọng tài viên…

Theo báo cáo của VIAC, chỉ riêng trong năm 2007, trong số 30 vụ kiện mà VIAC nhận được có tới 17 vụ có yếu tố nước ngoài. Trong đó, phần lớn nguyên đơn là DN Việt Nam (chiếm tới 82%). Phân tích của VIAC cho thấy, DN Việt Nam đứng đơn kiện là do còn “non” khi tiến hành ký kết hợp đồng. Trình độ hiểu biết pháp luật trong nước và quốc tế của cộng đồng DN còn nhiều hạn chế. Hầu hết tranh chấp phát sinh do không mở L/C (một loại chứng từ thanh toán quốc tế) đúng hạn, phạt hợp đồng do không giao hàng, giao hàng chất lượng kém hoặc giao hàng sai xuất xứ. Ngoài ra là các lỗi liên quan tới kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương…

Tại sao chưa lựa chọn trọng tài thương mại ?

Đây là câu hỏi được đông đảo đại biểu đặt ra tại hội thảo. Xung quanh vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Bích Đạt cho rằng: Nhằm tạo môi trường đầu tư hấp dẫn, bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư, những năm qua, Việt Nam đã và đang hoàn chỉnh một số văn bản pháp luật để đáp ứng nhu cầu hội nhập với các quy định linh hoạt trong việc giải quyết tranh chấp có yếu tố nước ngoài. Tuy nhiên, cần phải thừa nhận, đây là lĩnh vực còn khá mới mẻ, hoạt động về giải quyết tranh chấp vẫn còn bộc lộ những hạn chế như thiếu hệ thống pháp luật hoàn chỉnh về giải quyết tranh chấp; các tranh chấp kéo dài không được giải quyết dứt điểm mà thường thông qua giải quyết bằng biện pháp hành chính; luật pháp về hợp đồng kinh tế, đất đai, tài nguyên, sở hữu trí tuệ… chưa được rõ ràng nên thiếu cơ sở khi xử lý tranh chấp.

TS Nguyễn Minh Chí thừa nhận, thời gian qua vẫn còn ít vụ tranh chấp của DN được xử lý bằng con đường trọng tài. Nguyên nhân chủ yếu là do chúng ta mới bước vào nền kinh tế thị trường, DN chưa nhận thức được tầm quan trọng cũng như vai trò của trọng tài thương mại. Đây là một tổ chức phi chính phủ, trong khi đó, ở Việt Nam, người ta vẫn chưa tin tưởng lắm vào các định chế xã hội ngoài Nhà nước. Tuy nhiên, trong thời gian tới, các DN sẽ sử dụng trọng tài nhiều hơn để xử lý tranh chấp thương mại. Bởi vì, càng hội nhập sâu với nền kinh tế quốc tế, DN càng làm ăn nhiều hơn với các đối tác nước ngoài, mà những đối tác này đã có thói quen lựa chọn trọng tài là cơ quan giải quyết tranh chấp.

Theo Hà Nội Mới